سیدجواد حسینی روز پنجشنبه در همایش گرامیداشت روز جهانی سالمندان (نهم مهرماه) که با حضور دستیار اجتماعی رئیس‌جمهور، معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور و جمعی از مسئولان و کارشناسان حوزه اجتماعی برگزار شد، با تبریک روز جهانی سالمند و روز جهانی ناشنوایان، به تشریح آخرین وضعیت جمعیتی و چالش‌های چندلایه سالمندی در کشور پرداخت.
۱۳ درصد جمعیت کشور بالای ۶۰ سال هستند
حسینی با اشاره به تعاریف جمعیت‌شناختی از مقوله سالمندی اظهار داشت: هم‌اکنون حدود ۱۳ درصد از جمعیت ایران را افراد بالای ۶۰ سال تشکیل می‌دهند. اگرچه از نظر کمی و تعاریف جمعیت‌شناختی (که بازه ۷ درصد را آغاز سالمندی، ۲۱ تا ۲۳ درصد را سالخورده و بالای ۲۷ درصد را شدیداً سالخورده تعریف می‌کند) کشور ما در وضعیت «در حال سالمندی» قرار دارد، اما به دلیل سرعت فوق‌العاده این تغییر، با بحران جدی جمعیتی روبه‌رو هستیم.
وی افزود: روند شتابان سالمندی در ایران به گونه‌ای است که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۲۲ تعداد جمعیت سالمند از جمعیت جوان کشور پیشی بگیرد که این به معنای بسته شدن رسمی پنجره جمعیتی است. همچنین تا سال ۱۴۳۰ بین ۳۱ تا ۳۳ درصد جمعیت کشور را افراد بالای ۶۰ سال تشکیل خواهند داد و ایران به جامعه‌ای «شدیداً سالخورده» تبدیل خواهد شد.
فقر، کاهش دارایی و بار بیماری‌ها در سنین سالمندی
دبیر شورای ملی سالمندان کشور با تأکید بر لزوم اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و حمایتی گفت: سالمندی در کشور با پدیده‌هایی نظیر افت شدید درآمد و کاهش دارایی گره خورده است؛ به طوری که از سن ۷۰ سالگی به بعد، افراد با کاهش ۷۰ درصدی درآمد و افت ۴۵ درصدی دارایی مواجه می‌شوند و میانگین دهک اقتصادی سالمندان ۱.۲۹ درصد پایین‌تر از افراد زیر ۷۰ سال قرار دارد.
وی به چالش‌های سلامت و توانبخشی سالمندان نیز اشاره کرد و افزود: ۲۲ درصد از افراد دارای معلولیت جامعه در سنین سالمندی قرار دارند. ۹ درصد از بیماران خاص کشور را سالمندان تشکیل می‌دهند. بیش از ۶۰ درصد از سالمندان بالای ۷۰ سال با حداقل یک بیماری مزمن زندگی می‌کنند.
پدیده «تنهایی سالمندی» و نرخ بالای درگیری خانواده‌ها در ایران
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به تغییر الگوهای خانوادگی و کاهش حمایت‌های سنتی تصریح کرد: تجرد قطعی و گسترش خانواده‌های هسته‌ای، پدیده‌ای تحت عنوان «تنهایی سالمندی» را رقم زده است. در حال حاضر سازمان بهزیستی ۷۷ هزار زن سالمند سرپرست خانوار و ۵۱ هزار زن سالمند تنها را تحت پوشش خدمات حمایتی خود دارد.
حسینی با مقایسه شاخص «نرخ درگیری ذهنی و اقتصادی خانواده‌ها با مقوله سالمندی» در ایران و سایر کشورها توضیح داد: در کشوری مانند ژاپن با ۲۸ درصد جمعیت سالمند، نرخ درگیری تنها ۱۲ درصد است (به ازای هر ۱۰۰ سالمند، ۱۲ نفر درگیر چالش‌های مراقبتی و اقتصادی هستند)؛ اما در ایران با وجود سهم ۱۳ درصدی جمعیت سالمند، نرخ درگیری به ۱۸ درصد می‌رسد و نگرانی‌ها و درگیری‌های فکری خانواده‌ها برای رسیدگی به والدین و سالمندان بیش از ۴۵ درصد برآورد می‌شود.
لزوم تغییر رویکرد از «تهدید» به «فرصت» در مدیریت امواج جمعیتی
وی در پایان با اشاره به ضرورت مدیریت هوشمندانه تغییرات هرم سنی تأکید کرد: به پدیده سالمندی همانند هر موج جمعیتی دیگری می‌توان با دو نگاه فرصت‌آفرین یا تهدیدمحور نگریست. متأسفانه در مواجهه با امواج جمعیتی گذشته نظیر کودکی و نوجوانی نتوانستیم حداکثر فرصت‌آفرینی را داشته باشیم و امروز با جامعه‌ای با کودکان تنها یا کم‌کودک مواجهیم؛ بنابراین باید با برنامه‌ریزی همه‌جانبه، تقویت زیرساخت‌های رفاهی و مراقبتی و مشارکت همه دستگاه‌ها، از فرصت‌های دوره سالمندی بهره برد و مانع از تبدیل آن به بحران‌های لاینحل اجتماعی و اقتصادی شد.
در این مراسم از نخستین نظام آموزش دو سطحی مراقبین سالمند رونمایی شد.
همچنین در این مراسم از سندجامع اقتصاد نقره‌ای نیز رونمایی شد.
در ادامه جایزه ملی تجربه به پیشکسوتان سالمند اهدا شد.
